FURKAN ÖZCAN

YÜCEVESPASIAN

ROMAN
KAYDIR
Kapak illüstrasyonu
LEPTIS MAGNA8 Ağustos 69
Yazardan

Divus Vespasianus adlı gemi 8 Ağustos 69 tarihinde Libya vilayetinin Leptis Magna limanından Roma’ya doğru yola çıktığında, rutubet kokan duvarları arasında, vurduğu dalgaların kızgın sesini, amforalar arasında koşuşturan davetsiz birkaç fareyi ve içlerinde Lucius Firenze’nin de bulunduğu, yeni hayatlarına hızla yaklaşmakta olan yolcularını taşıyordu. Bu yeni hayatlarda kırmızı bulutlar, uzak dağlar, hatıralar, huzur ve hüsran vardı.

Kahramanım Lucius Firenze’nin o gemide ne işi olduğunu anlatmaya başlamadan önce, biraz neden onu seçtiğimden bahsetmek istiyorum. Bunu, kıymetli zamanını onun başından geçenleri öğrenmeye ayıracak okura borçluyum.

Sizi onun olağanüstü birisi olduğuna ikna edemem. İşin aslı olağanüstü birisi de değil zaten. Ne büyük bir savaş kazandı, ne önemli bir eser bıraktı, ne de bir isyanın başını çekti. Roma tarihçileri onun adını hiç kaydetmedi. Soyu sopu nereye karıştı, bilen yok. Öldüğü yıl bile belli değil. Ona dair elimizde ne varsa hepsi silik izlerden, bir defterden, eski bir liman kaydından ve yazarın hayal gücünden ibaret.

Bazı insanlar yaptıkları büyük işler sayesinde değil, içlerinde taşıdıkları karanlık bir his, büyük bir boşluk yüzünden kalır hatırda; hem bulundukları çağın içinde hiçbir eksantriklik göstermeden hem de bir türlü oraya ait olamadan yaşarlar.

İşte Lucius böyle bir kişi. Dürüst olmak gerekirse onun hikâyesini tam olarak biliyor değilim. Bu yüzden sizi uyarmadığımı söylemeyin bana. Ama bildiğim, Lucius Roma’ya dönerken sadece memleketine değil, geçmişine, eski alışkanlıklarına ve kayıp zamanına da dönmeye çalışıyordu; ve bu çaba, her zaman anlatmaya değer bir şeydir.

Üstelik bu, yaşanmış bitmiş bir geçmişin değil, hâlâ süren bir zamanın hikâyesi. Bir gün siz de evinizden uzak kalırsanız ve geri döndüğünüzde orada kendinize bir yer bulamazsanız, belki Lucius’un hikâyesini hatırlarsınız. O zaman bir anlığına her şey farklı gelir.

Bu bir an için şimdi size Lucius Firenze’nin o gemide ne işi olduğunu anlatmaya çalışacağım; kimi zaman şüpheyle, kimi zaman çekinerek, ama çoğunlukla yakından tanıdığım birinden bahsediyormuşum gibi bir hisle.

69
Birinci Bölüm

Bona nuntia, futurum splendidum

İyi bir haber, parlak bir gelecek
Roma, Eylül 67
I

Suburra’da Bir Sabah

Bugün sona erdiğinde Lucius Firenze kendisini muzaffer bir komutan gibi hissedecekti.

Oysa sabah kötü ve tuhaf bir rüya görerek başlamıştı güne.

Rüyasında Fiesole’deki öğretmeni, retorik okulunda okuduğu sırada ona bir tablet gönderiyor, Roma’dan Fiesole’ye gelip derslerini tekrar alması gerektiğini yazıyordu.

Rüyasının devamında yüksek taş sütunlarla çevrili bir salonda bütün bir sınıfa ve annesine yüksek sesle şiir okumak için ayakta dikiliyordu, ancak bir türlü başlayamıyordu; kimse onu engellediğinden değil, bir türlü dikkatini toparlayıp şiirin başını hatırlayamadığından.

Sınıf arkadaşları ona gülüyor, zavallı annesi oğlu için üzülüyordu.

Annesinin salonda oluşuna anlam veremedi, heyecanlandı ve uyandı.

Selci Caddesi: taş döşeli bir sokak, çeşmenin başında oynayan çocuklar ve onlara bağıran yaşlı bir kadın.

Uyandığında rüyasını gülünç buldu.

Kendi başına gelen bu komikliğe başkalarının da şahit olduğunu hayal etti, rüyası daha da komik geldi.

Kendisini de bu rüyayı gördüğü için bir âlem buldu.

Ancak bu sabah bu rüyayı görmüş olmaktan dolayı hafif bir huzursuzluk da hissetti.

Yatağında uzanıyor, tavana bakıyordu.

Duvarla tavanın buluştuğu yerden başlayan uzun bir çatlak boyunca tavan üzerinde gözleriyle ilerlerken, rüyasının yeni görev yeriyle ilgili bir alamet olmasından endişe duydu.

“Saçmalama, iyice kocakarılar gibi oldun” diye geçirdi içinden.

Her şey çok güzel olacak.

Başvurumu bir haftada kabul ettiler, Kuzey’e gönderecek halleri yok.

Güney sahilini düşündü, Mağrip’ten İskenderiye’ye hatta Antakya’ya kadarki şeridi gözünün önüne getirdi.

Neresi olursa olsun hiç fark etmez, yepyeni bir hayat beni bekliyor, buraya elim çok daha kuvvetli döneceğim.

Havanın güneşli ve sıcak olması da onu cesaretlendiriyordu.

Yataktan kalkıp beyaz keten tuniğini giydi; kol ağızlarına ince kırmızı şeritler işlenmiş, omuzlarına minik bronz fibulalar tutuşturulmuştu.

Tuniğin etek ucundaki parlak kırmızı hattın üzerinde neredeyse görünmeyecek kadar soluklaşmış eski bir şarap lekesi vardı.

Ayaklarına yeni yağlanmış sandaletlerini geçirdi ve öğlen hamama gideceği için küçük keten bir torbaya terlik, havlu ve temiz bir içlik koyup torbayı sağ omzuna taktı.

Selci Caddesi’ndeki evinden çıkıp sokağa adım attığında Suburra’nın sabah telaşı çoktan başlamıştı.

Evin karşısında bir ayakkabıcı tezgâh açıyor, taş döşeli sokağın başında yaşlı bir kadın çeşmede çırılçıplak su savaşı yapan çocuklara bağırıyordu.

Yaşlı kadının yanağında kocaman bir et beni vardı, bu kadın sokakta bağırmaktan hiç çekinmiyordu fakat ne zaman birisiyle selamlaşsa yahut herhangi bir konuda kısacık konuşması gerekse karşısındakinin gözüne bakamıyor, bağırırken çıkardığından çok daha tiz bir sesle kelimelerin çoğunu yutarak konuşuyordu.

Bağırıyor olmak bu kadına yarıyor, onu cesaretlendiriyor diye düşündü.

Bir mermer basamağın gölgede kalan kısmına yayılmış uyuklayan üç kedi gördü.

Biri sarıdan turuncuya çalan bir renkte, biri kül grisi, diğeri ise simsiyahtı.

Üçü de birer ipek şal gibi tembelce serilmiş, uyanmaya çalışan sokaktan habersizdi.

Bizler günle yarışa başlarken onlar zamanı umursamıyor diye aklından geçirdi.

Birkaç adım gerisinden yürümekte olan iki kişinin sesi geldi kulaklarına, birisi hakkında konuşuyorlardı, kim bilir görev yeri açıklandıktan sonra kendisi hakkında ne dedikodular yapılacaktı.

Kıskananlar kim bilir neler diyecekti.

Çatlasınlar, ne yaptıysam çalışarak yaptım.

Kolay olmadı, çok çalıştım, çalışmaktan şikâyetçi değilim, severek yaptım, çalışmak hoşuma gittiği için şanslıyım belki, ama yine de çok çalıştım.

Nişanlısı aklına geldi, Julia.

Bu akşamki yemekte göreceğim onu, bir genç kız hemen evlenmek ister, o da böyle istiyordur biliyorum ama ben tayin istemekle iyi ettim, böyle olması lâzım.

Müstakbel kayınpederi de bu tayinin iyi olacağını düşünüyordu hem.

Bir çevre vilâyette bulunması, orada kayda değer bir sorumluluk alıp Roma’ya dönmesi önünü açacaktı.

Bunları ondan duymak önemliydi, şu ana kadar her şeyi kendi başına, kimsenin himayesine girmeden, kimsenin eli onu arkadan usulca ittirmeden yapmıştı, ama şimdi kayınpederi gibi bir adam, bilhassa devletin işleyiş şeklini iyi bilen birisi ona doğru yolda olduğunu söylüyorsa gerçekten de doğru yolda olmalıydı.

Hem adam buna inanmasa kızıyla evlenmesine müsaade eder miydi?

Akşam yemekte onu da görecekti.

Ve bu nişanlısını görecek olmaktan daha çok heyecanlandırıyordu Lucius’u; yeni görev yerini öğrendikten sonra ona danışmak, tavsiyelerini almak ama daha ziyade övgülerini ve ne kadar doğru bir iş yaptığını, yeni görev yerinin ne kadar isabetli bir yer olduğunu ondan duymak istiyordu.

Bu düşüncelerle Forum Romanum’a geldi.

Köle pazarının önünden geçerken iri cüsseli upuzun bir adam çekti dikkatini.

Sandaletlerinden ve sırtındaki izlerden asker olduğunu anladı.

“Askerler döndü demek” diye düşündü.

“Sefer bitmiş olmalı, hayret tam da sefer mevsimi oysa.”

Adam zincirli kölelerin önünde hararetle konuşan satıcıyı dinliyordu: “İki hafta iyi beslersen toparlanırlar, iyi fiyata satarız. Konaklamayla gıda biraz tutar ama hiç merak etme, karşılığını fazlasıyla alırsın. Ben her şeyi halledeceğim.”

Belli ki köleler yeni bir seferde ele geçirilmişlerdi, nereden baksan on, on iki tane vardı.

Bunların sekiz, dokuz tanesi sağ kalsa, satılsa gayet iyi para eder; yalnız hangi sefer ki bu, şu sıralar nereler fethediliyor hiç takip edemiyorum, ama Roma genişliyor, bu güzel bir şey, bürokrasi de büyüyor haliyle, büyüsün tabii, büyüsün, bakalım yeni görev yerim neresi olacak.

Kölelerden biriyle göz göze geldi bir an.

Gençti; belki kendi yaşlarındaydı.

Bakışları sabitti, çıplak omuzlarını güneşe dayamıştı.

Henüz tanı konmamış sessiz ve sızılı bir hastalığı andırıyordu.

Nedense yeni görev yerinin Kartaca olacağını hissediyordu; tadından yenmez, diye geçirdi içinden.

Yüce Vespasian kapağı
Yüce VespasianFURKAN ÖZCAN